İlgili Makaleler
Okullar, insanların eğitim amacıyla bir araya gelmesiyle oluşan yapılardır. Yöneticiler, öğretmenler, öğrenciler ve eğitimci olmayan personeller farklı ihtiyaçları ile birlikte eğitim-öğretim faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla okul çatısı altında bir araya gelmektedirler. Okulun kadrosunu oluşturan bu insanlar okul yönetiminde rol oynamaktadır (Bursalıoğlu, 1999). Yönetimde en büyük rolü ise okulu yönetmekle görevlendirilen yöneticiler üstlenmektedir (Lunenburg ve Ornstein, 2013).
Yönetici, örgütte bulunan diğer insanlar aracılığıyla örgütün hedeflerine ulaşmasını ve işlerin yürümesini sağlayan kişidir (Robbins ve Judge, 2013). Yönetici, belirlenen amaçların gerçekleştirildiği yönetim sürecinde hedefleri tanımlamakta ve bu hedeflere ulaşmak için gerekli kaynakları temin etmektedir (Armstrong, 2016). Yöneticiler, yönetimin bir görev olarak kendilerine yüklenmesi ve karar verme yetkisine sahip olmaları nedeniyle bulundukları örgütte yönetimin iyi veya kötü olarak değerlendirilmesinden sorumlu olan kişilerdir (Robbins vd., 2013). Dolayısıyla yöneticilerin başarması gerekenler, onların sadece kurallara uymaları veya emirleri yerine getirmeleri ile değil, inisiyatif alarak gerekli adımları atmaları ile mümkün görünmektedir.
Okulun kâr amacı gütmeyen bir örgüt olması ve ham maddesinin insan oluşu ile diğer örgütlerden farklılaşması, okulun yönetilmesini de farklılaştırmaktadır. M. Aydın’ın (2014) da belirttiği üzere okulun başarısızlığının eğitim sisteminin de başarısızlığı anlamına gelmesi, okul yöneticilerinin sorumluluğunu artırmaktadır. Okulun amaçlarını yerine getirmek yöneticilerin sorumluluğunda olduğu için yapının devam ettirilmesi de onlardan beklenmektedir (Bursalıoğlu, 1999). Bunun için okul yöneticisinin yönetim süreçlerindeki başarısının yanında öğrenci, veli ve çalışanlarla iş birliği içinde eğitim-öğretim işlerini de titizlikle yerine getirmesi gerekmektedir (Başaran ve Çınkır, 2013).
Okul yöneticisinin görevini yerine getirirken insanlarla iş birliği içinde olarak onların desteğini alması, bir ön koşul olarak değerlendirilmektedir (Hoy ve Miskel, 2012; Lunenburg ve Ornstein, 2013). Çelikten (2001), okul yöneticisinin ancak okuldaki insanları etkili bir biçimde yöneterek başarılı olabileceğini belirtmektedir. Çünkü eğitimin merkezinde insan olduğu için okul yönetiminin de insanı merkeze alması gerekmektedir. Bursalıoğlu’na (1999) göre de okul yöneticisi formal bir ortamdan çok informal bir ortamda çalıştığı için öncelikle insan ilişkilerine önem vermeli ve yetkiden çok etkileme yoluna başvurmalıdır.
Okul yöneticiliği, sorumlulukları ve aranan yeterlikler nedeniyle herkesin yapamayacağı bir uzmanlık alanı olarak görülmektedir (M. Aydın, 2014). Okul yöneticisi sorumluluklarını büyük oranda insanları etkileyerek yerine getirdiği için sergilediği davranışlar, farklı örgütlerdeki yöneticilerin davranışlarından daha çok dikkat çekmektedir (Bursalıoğlu, 1999). Yöneticinin sadece görevini yerine getirmesi değil, bunu nasıl yaptığı da önemsendiği için okul yöneticisinin hangi davranışları sergilediği önem kazanmaktadır. Başaran ve Çınkır’a (2013) göre her okul yöneticisinin kendine özgü bir davranış biçimi vardır. Bu durum okul yöneticilerinin görevlerini yerine getirirken farklı yönetim tarzları benimsemelerine sebep olmaktadır. Dolayısıyla okul yöneticilerinin sergilediği yönetim tarzları, onların bu görevi nasıl bir uzmanlıkla yerine getirdiklerini ortaya koymaktadır.
Okul yöneticisi kaynakları
Armstrong, M. (2016). Armstrong’s handbook of management and leadership for HR: Developing effective people skills for better leadership and management. London, Philadelphia, New Delhi: Kogan Page Publishers.
Aydın, M. (2014). Eğitim yönetimi. Ankara: Gazi Kitabevi.
Başaran, İ. E. ve Çınkır, Ş. (2013). Türk eğitim sisteminde okul yönetimi. Ankara: Siyasal Kitabevi.
Bursalıoğlu, Z. (1999). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Ankara: Doğuş Matbaası.
Çelikten, M. (2001). Etkili okullarda karar süreci. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 263-274.
Hoy, W. K. ve Miskel, C. G. (2012). Eğitim yönetimi (S. Turan, Çev. Ed.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Lunenburg, F. C. ve Ornstein, A. C. (2013). Eğitim yönetimi (G. Arastaman, Çev. Ed.). Ankara: Nobel Yayınları.
Robbins, S. P. ve Judge, T. (2013). Örgütsel davranış (İ. Erdem, Çev.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Robbins, S. P., Decenzo, D. A. ve Coulter, M. (2013). Yönetimin esasları (A. Öğüt, Çev. Ed.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
