Kalkınma planları, Türkiye’de devletin beş yıllık (bir dönem yedi yıllık) bir zaman dilimi için ekonomik ve sosyal öncelikleri, bunlara ulaşmak için izlenecek politika ve tedbirleri ortaya koyan en üst politika belgeleridir. Kalkınma planlarında eğitim, nüfusun niteliğini ve işgücünün becerilerini belirleyen alan olarak ele alınır; son üç planda eğitim, insan ve …
Devamını Oku »Eğitimde Senaryo ve Öngörü (Foresight) Çalışmaları
Eğitimde öngörü çalışmaları (foresight), eğitim sistemlerinin uzun vadede karşılaşabileceği olası gelecekleri sistematik biçimde inceleyen ve bugünün kararlarını bu olasılıklar karşısında sınayan yöntemlerin genel adıdır. Amaç geleceği tahmin etmek değil, birden fazla geleceğe hazırlıklı olmaktır; senaryo planlama ve Delphi tekniği bu alanda en sık başvurulan iki yöntemdir. Bu yazıda öngörü kavramı, …
Devamını Oku »Öğretmen İhtiyacının Planlanması
Öğretmen ihtiyacının planlanması, bir eğitim sisteminin belirli bir dönemde hangi alanda, hangi kademede ve hangi bölgede kaç öğretmene gereksinim duyacağını öngörmesi ve bu gereksinimi yetiştirme, atama ve yer değiştirme politikalarıyla karşılamaya çalışmasıdır. Planlama hem talep tarafını, yani okulların ihtiyaç duyduğu öğretmen sayısını, hem de arz tarafını, yani bu ihtiyacı karşılayabilecek …
Devamını Oku »Demografik Değişim ve Eğitim Planlaması: Düşen Doğurganlık, Azalan Öğrenci Sayısı ve Planlama Araçları
Demografik değişim ve eğitim planlaması, doğum, ölüm ve göç eğilimlerinin okul çağı nüfusunu nasıl değiştireceğini öngörüp okul, derslik ve öğretmen kaynaklarını bu değişime göre düzenleme çabasıdır. Eğitim planlamasının en temel girdisi, gelecekte kaç çocuğun hangi yaşta ve nerede okula başlayacağıdır. Türkiye’de doğurganlığın hızla düşmesi bu girdiyi son yıllarda belirgin biçimde …
Devamını Oku »Eğitim Göstergeleri ve İzleme-Değerlendirme
Eğitim göstergeleri, bir eğitim sisteminin erişim, katılım, kaynak ve çıktı bakımından durumunu sayısal olarak özetleyen ve zaman içinde ya da ülkeler, bölgeler, okullar arasında karşılaştırma yapmaya imkân veren ölçülerdir. Okullaşma oranı, öğretmen başına öğrenci sayısı ya da tamamlama oranı gibi eğitim göstergeleri, eğitim planlamasında ve izleme-değerlendirme çalışmalarında başvurulan temel araçlardır. …
Devamını Oku »İnsangücü Gereksinimi Yaklaşımı
İnsangücü gereksinimi yaklaşımı, eğitim sisteminin büyüklüğünü ve yapısını ekonominin gelecekte ihtiyaç duyacağı nitelikli iş gücüne göre belirleyen eğitim planlaması yaklaşımıdır. Planlamacı önce bir hedef yıl için ekonominin sektör ve meslek yapısını öngörür, ardından bu yapının gerektirdiği eğitim düzeylerini hesaplar ve okul kapasitesini bu hesaba göre ayarlar. Bu yazıda insangücü gereksinimi …
Devamını Oku »Eğitim Planlamasında Sosyal Talep Yaklaşımı
Sosyal talep yaklaşımı, eğitim olanaklarının kapsamını bireylerin ve ailelerin eğitime yönelik talebine göre belirleyen eğitim planlaması yaklaşımıdır. Planlamacı, gelecekte kaç kişinin hangi kademeye ya da programa girmek isteyeceğini tahmin eder ve okul, kontenjan, öğretmen ve bütçe gibi kaynakları bu talebi karşılayacak biçimde öngörür. Bu yazıda sosyal talep yaklaşımının dayandığı varsayımlar, …
Devamını Oku »Eğitim Planlaması Nedir?
Eğitim planlaması, bir ülkenin ya da bir eğitim kurumunun gelecekteki eğitim ihtiyaçlarını öngörerek amaçlarını, bu amaçlara ulaşmak için izleyeceği yolları ve gereken kaynakları önceden belirlemesidir. Philip H. Coombs’un UNESCO Uluslararası Eğitim Planlaması Enstitüsü (IIEP) için yazdığı çalışmadaki tanıma göre eğitim planlaması, en geniş anlamıyla, eğitimin öğrencilerin ve toplumun gereksinimlerine daha …
Devamını Oku »Eğitim Ekonomisi: Temel Kavramlar
Eğitim ekonomisi, eğitim ile ekonomi arasındaki karşılıklı ilişkileri inceleyen bir bilim alanıdır. Eğitime ayrılan kaynakların nasıl sağlandığını ve dağıtıldığını, eğitimin bireylerin kazancına ve ülkenin üretim kapasitesine nasıl yansıdığını sorar. Alanın temel kavramları büyüme ve kalkınma, beşerî sermaye, eğitimin getirisi, fırsat maliyeti, dışsallık, verimlilik ve etkililiktir. Bu yazıda eğitim ekonomisinin dayandığı …
Devamını Oku »