Yönetim ve Örgüt Kuramları

Örgütsel sessizlik, çalışanların örgütte gördükleri sorunlar, aksaklıklar ya da geliştirilebilecek uygulamalar hakkındaki görüş, bilgi ve kaygılarını bilerek kendilerine saklamalarıdır. Burada söz konusu olan, söyleyecek bir şeyi olmayan çalışanın sessizliği değil, söyleyecek bir şeyi olduğu hâlde susmayı tercih eden çalışanın sessizliğidir. Kavram hem bireysel bir davranışı hem de bir örgütte yerleşmiş …

Örgütsel adalet, çalışanların örgütte kendilerine nasıl davranıldığını ne ölçüde hakkaniyetli bulduklarına ilişkin algılarıdır. Kavram, kimin ne aldığını (dağıtım), kararların hangi yolla alındığını (işlem) ve bu süreçte kişilere nasıl davranıldığını (etkileşim) birlikte ele alır. Ölçülen şey nesnel bir adalet düzeyi değil, çalışanın kendi deneyimine dayanan adalet yargısıdır. Bu yazıda örgütsel adaletin …

Örgütsel güven, bir örgütteki bireylerin ya da grupların, karşı tarafın kendilerine zarar vermeyeceğine ve beklentilerini karşılayacağına inanarak ona karşı incinebilir olmayı göze almasıdır. Eğitim yönetimi alanında en çok kullanılan tanım Hoy ve Tschannen-Moran’a aittir: Güven, karşı tarafın yardımsever, güvenilir, yeterli, dürüst ve açık olduğuna duyulan inanca dayanarak ona karşı incinebilir …

Örgütsel bağlılık, çalışanın çalıştığı kurumla kurduğu ve o kurumda kalma kararını etkileyen psikolojik bağdır. Alanda en çok kullanılan tanım Allen ve Meyer’e aittir; onlara göre bu bağ tek bir duygudan değil, kuruma duyulan duygusal yakınlıktan, ayrılmanın maliyetinden ve kalmaya yönelik yükümlülük duygusundan oluşur. Eğitim yönetimi araştırmalarında örgütsel bağlılık, öğretmenin okuluna …

Eğitim örgütlerinde motivasyon kuramları: Maslow, Herzberg'in çift etmen kuramı, Vroom'un beklenti kuramı ve öz belirleme kuramının okul yönetimine yansımaları.

Öğrenen örgüt, üyelerinin öğrenme kapasitesini sürekli geliştiren ve bu öğrenmeyi örgütün kendisini dönüştürmek için kullanan örgüttür. Kavram, Peter Senge’nin ilk baskısı 1990’da yapılan The Fifth Discipline adlı kitabıyla yaygınlaştı. Senge’ye göre bir örgütün öğrenen örgüt olabilmesi beş disiplinin birlikte geliştirilmesine bağlıdır. Bu yazıda Senge’nin beş disiplini, bu disiplinlerin okul yaşamındaki …

Kurumsal kuram, örgütlerin yapılarını ve uygulamalarını yalnızca verimlilik ya da teknik gereklilikler doğrultusunda değil, çevrelerinde meşru ve doğru kabul edilen kurallara, beklentilere ve inançlara uyarak biçimlendirdiğini ileri süren bir örgüt kuramıdır. Kurama göre örgütler, bu beklentilere uydukları ölçüde meşruiyet ve kaynak kazanır. Çıktısının ölçülmesi zor olan okullar, kuramın en sık …

Gevşek bağlı sistem, birbirine bağlı ve birbirini etkileyen öğelerin aynı zamanda kendi kimliklerini, ayrılıklarını ve görece bağımsızlıklarını koruduğu örgütsel yapıyı anlatan bir kavramdır. Karl Weick’in 1976’da eğitim örgütleri için kullandığı bu kavram, okulların neden çoğu zaman yönetmeliklerde ve örgüt şemalarında göründüğü gibi işlemediğini açıklamaya yönelik en etkili yorumlardan biri olmuştur. …

Durumsallık kuramı, örgütler için her koşulda geçerli tek bir en iyi yapı ya da yönetim biçimi bulunmadığını, etkili örgütlenmenin çevre, teknoloji, büyüklük ve görevin niteliği gibi koşullara bağlı olduğunu savunan yaklaşımdır. Kuramın merkezindeki düşünce uyumdur: örgütün yapısı içinde bulunduğu duruma ne kadar uyarsa başarı olasılığı o kadar artar. Bu yazıda …

Açık sistem kuramı, örgütleri çevrelerinden girdi alan, bu girdileri dönüştüren, çevreye çıktı veren ve çıktıların sonuçlarından gelen bilgiyle kendini düzenleyen sistemler olarak ele alan örgüt kuramıdır. Okul bu bakışla, öğrenci, öğretmen, kaynak ve beklentileri çevresinden alan, bunları öğretme-öğrenme süreciyle dönüştüren ve yetiştirdiği bireyler aracılığıyla yeniden çevresini etkileyen bir açık sistemdir. …