İlgili Makaleler
Toplumda yaşayan bireyler kendilerini aşan hedeflerini başarabilmek için diğer bireylerle birlikte hareket etme, işbirliği içine yönelirler. Zira ortak bir emek isteyen hedefe ulaşılabilmesi, birçok kişinin güç ve eylemlerinin bir araya getirilmesini gerektirmektedir. Bu sebeple toplumsal hayatta işbirliği zorunludur. Toplumlar büyümek, refah düzeyini artırabilmek, gelişmek, ihtiyaçları sağlayabilmek ve içindeki sorunlara çözüm bulmak adına bazı kurumlara gereksinim duyar. İşte bu ihtiyaç ve sorunların türüne göre oluşan toplumdaki çeşitli kurumların amaçlarını yerine getiren birimlere örgüt denilmektedir.
Örgüt kelimesi, Yunanca organon (uzuv) kelimesinden gelmektedir. Türk Dil Kurumu Sözlüğünde ise örgüt kelimesinin tanımı, “ortak bir amacı veya işi gerçekleştirmek için bir araya gelmiş kurumların veya kişilerin oluşturduğu birlik, teşekkül, teşkilat” olarak yapılmaktadır. Literatürde de örgüt kavramı ile ilgili olarak farklı alanlarda bir çok tanımla karşılaşılmaktadır. Örneğin, psikoloji alanında örgüt, birden fazla bireyin bilinçli bir şekilde koordine edilmiş faaliyetleri veya güçlerinden oluşan, karmaşık bir sosyal sistem olarak tanımlanmaktadır. Sosyolojide örgüt, küçük toplumlar olarak ifade edilmiştir. Antropoloji ise konuya farklı bir bakış açısı katarak; belli bir kişiliği ve bazı ihtiyaçları olan bilişsel süreçlere sahip sistemleri örgüt adı altında vermiştir.
Örgüt kavramı yaklaşımlara göre ele alındığında klasik yönetim kuramı için örgütler, bir işi yerine getirebilmek ve bir amaca ulaşabilmek için kurulan sosyal araçlardır. Olumsallık kuramına göre ise dış çevre ile karşılıklı etkileşim süreçlerinde uyum sağlayıcı organizmalar birer örgüt olarak nitelendirilmişlerdir. Bilişsel örgüt kuramında örgüt, paylaşılan bilgi sistemleri iken, sembolik örgüt kuramı için ise sembolik konuşma örüntüleridir. Genel olarak örgüt kelimesi iki farklı anlamda kullanılmaktadır. Birinci anlamı bir yapı, iskelet, önceden tasarlanmış ilişkiler bütünü iken; ikinci anlam ise, bu yapının inşa edilme sürecini, bir takım faaliyeti, örgütlenmeyi belirtmektedir. Hatta üçüncü anlam olarak da toplumdaki diğer varlıklar arasındaki sosyal bir sistem şeklinde tanımlanmaktadır.
Örgütlerin amaçlarını başarmasında ana etkenlerden biri olan insan unsurunun bir arada olmasını sağlayan ve huzurlu ve mutlu bir şekilde ortak hareket etmesini kolaylaştıran en önemli faktörlerden biri kültürdür. Kültür sayesinde bir toplum var olabilir ve bir sonraki kuşaklar tarafından devamı sağlanabilir. Bu sebeple kültür toplumlar için olmazsa olmaz bir unsuru olarak görülmektedir. Bu bağlamda kültürü, toplum ve milletler arasındaki bağları güçlendiren ve aynı şekilde kuşaktan kuşağa geçerek var olan bir yaşam biçimi olarak tanımlamak mümkündür.
1980’li yıllarda ortaya çıkan örgüt kültürü kavramı, bir grubun üyeleri tarafından paylaşılan ve onları bir arada tutan inanç, tutum, değer, beklenti ve ideolojiler olarak tanımlanmaktadır. Başka bir bakış açısına göre ise örgüt kültürü, grup üyelerinin vakalar ve sembolleri zihinde yorumlamalarına yol çizen ve böylelikle onların toplum içinde davranışlarına rehberlik eden kuvvetli bir mekanizma olarak ifade edilmektedir.
Örgüt kültürü, toplumda inanç ve değerlere bağlılık sağlamaktadır. Kültürü meydana getiren fikirler örgüt içinde herhangi bir noktadan başlayabilir. Örgüt kültürü, genellikle, vizyon, felsefe ve işletme stratejileri gibi düşünce kalıplarını ortaya atan ve uygulayan bir lider öncülüğünde oluşur. Bu düşünceler başarılı bir şekilde gerçekleştiğinde kurumsallaşır ve grup liderinin vizyon ve stratejilerini yansıtan örgüt kültürü ortaya çıkar.
Örgüt Kültürünün Önemi
Örgüt kültürü, örgütü oluşturan bireyleri tek bir noktada buluşturan ortak değerlerdir. Örgütün kendine ait kimlik edinmesinde, uzun soluklu var olmasında ve gelişmesinde ciddi bir role sahiptir. Çünkü örgüt kültürü, üyelerce kabullenip benimsendiği zaman işi yapanın motivesi artacak ve daha istekli bir şekilde yaptığı işten doyum almasını sağlayacaktır. Üyeler ve takımlar arasındaki ilişkileri, çevre ile olan ilişkileri ve işleyişi düzenler ve aynı zamanda örgütsel yaşama yön verirken, geleceğini de belirlemektedir. Etkili bir örgüt kültürü sahibi olan örgütlerde, örgüt menfaatleri bireylerinkinden önde tutulur ve üyelerin yapacağı her faaliyete bir standart getirir. Bu durum örgüt içine kollektif şuuru getirmekte ve değişen ve gelişen bir dünyada bireylerin birbirleriyle kaynaşıp başarılı bir şekilde olumlu yönde hareket etmelerini sağlamaktadır.
Güçlü bir örgüt kültürü, bir işletmede yöneticilerin bilgi, beceri ve davranış gelişimlerini sağlar. Çalışanların kendilerinden beklenen performans konusunda daha istikrarlı ve dengeli davranmalarına ve iş yapma yöntem ve süreçlerinde standart uygulamalarla daha verimli olmalarına yardımcı olmaktadır. Örgüt kültürü, örgüt içindeki üyelerde biz duygusunu geliştirirken, gruplaşmanın da önüne geçmektedir. Üyeleri birbirine ve çalıştıkları kuruma bağlar. Olabilecek örgüt içi çatışmalar da, sağlanan standart, uygulama ve süreçler ile en aza indirgenir. Ayrıca durmadan ve hızlı bir değişimin yaşandığı günümüzde, yaşam mücadelesi veren kuruluşlar arasında rekabet avantajı kazanmalarında örgüt kültürü çok önemli bir yere sahiptir. Bir işletmenin başarısını sürekli sabit tutmak için rekabet güçlerini artırması gerekmektedir. Bu da ancak güçlü bir örgüt kültürü ile mümkün olmaktadır.
Örgüt Kültürü Kaynakları
Çavuş, Ş. ve Gürdoğan, A. ( 2008). Örgüt Kültürü ve Örgütsel Bağlılık İlişkisi: Beş Yıldızlı Bir Otel İşletmesinde Araştırma. Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (1), 20.
Deal, T. E. ve Peterson, K.D. (1991). The principal’s role in shaping school culture. Washington: U.S. Department of Education.
Karadeniz, D. (2010). Örgüt Kültürünün Örgütsel Bağlılık ve Örgütte Kalma Niyeti Açısından İncelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Minaslı, A. V. (2012). Örgüt Kültürü ve Örgütsel Yabancılaşma Arasındaki İlişki. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Pulat, İ. (2010). Denizli İlköğretim Okullarında Görev Yapan Öğretmenlerin Örgüt Kültürü ve Önemine İlişkin Algıları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Tozkoparan, G. ve Susmuş, T. (2001). Üretim ve Hizmet Sektörü “İşletmelerinde Örgüt Kültürüne İlişkin Karşılaştırmalı Bir Uygulama”. Ege Akademik Bakış Dergisi, 1(1), 208.
