Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Millî Eğitim Bakanlığının okul öncesinden ortaöğretimin sonuna kadar bütün öğretim programlarını ortak bir çerçeveye bağlayan eğitim modelidir. Model, nihai hedefini “yetkin ve erdemli insanlar yetiştirmek” olarak tanımlar ve programları beceriler, değerler ve öğrenme çıktıları üzerinden yeniden kurgular (Millî Eğitim Bakanlığı [MEB], 2025). 2024’te kamuoyuyla paylaşılan model, 2024-2025 eğitim öğretim yılında belirli sınıf düzeylerinden başlayarak kademeli biçimde uygulamaya konulmuştur.
Bu yazıda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin uygulamaya geçiş takvimi, ortak metinde yer alan temel kavramlar (beceriler çerçevesi, erdem-değer-eylem çerçevesi, öğrenme çıktıları ve ölçme-değerlendirme yaklaşımı) ile model üzerine yapılmış ilk araştırmaların bulguları ele alınmaktadır. Modelin okul düzeyindeki uygulaması büyük ölçüde okul yöneticisinin planlama ve koordinasyon işlerine yansıdığından konu yalnızca program geliştirme değil, eğitim yönetimi açısından da önem taşır.
Hazırlık Süreci ve Uygulamaya Geçiş
Modelin tanıtım sayfasında, öğretim programları ve ders kitaplarına ilişkin 2013’ten bu yana Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığına ulaşan geri bildirimlerin arşivlendiği, program geliştirme komisyonlarının ise 2023’te tam zamanlı çalışmaya başladığı belirtilir. Aynı sayfada süreç, 19 Kasım 2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi’ne ve bu çerçevenin sekiz anahtar yetkinliğine dayandırılır (MEB, t.y.-f).
Bakanlık 29 Mayıs 2024’te öğretmenlere yönelik eğitici eğitimlerinin başladığını duyurmuş ve yeni programların okul öncesi, ilkokul 1. sınıf, ortaokul 5. sınıf ve lise 9. sınıftan başlamak üzere kademeli olarak uygulanacağını açıklamıştır (MEB, 2024a). 17 Ağustos 2024’te Bakan Yusuf Tekin imzasıyla yayımlanan genelge bu kapsamı kesinleştirmiştir: Model 2024-2025 eğitim öğretim yılında okul öncesi, ilkokul 1, ortaokul 5, lise hazırlık ve 9. sınıf düzeyinde uygulanacaktır. Genelge ayrıca okul temelli planlamaya, program dışı etkinliklere, farklılaştırmaya ve süreç odaklı ölçme-değerlendirmeye ilişkin uygulama ilkelerini sıralar (MEB, 2024b).
Temel Kavramlar
Beceriler çerçevesi
Modelin en ayrıntılı bölümü beceriler çerçevesidir. Ortak metin becerileri, her dersin kendine özgü alan becerileriyle birlikte işlenen ortak bileşenler olarak tasarlar (MEB, 2025). Tablo 1, bu bileşenlerin Bakanlık sayfalarında verilen yapısını özetlemektedir.
| Bileşen | Yapısı |
|---|---|
| Kavramsal beceriler | 12 temel beceri (ör. sayma, okuma, ölçme), 20 bütünleşik beceri (ör. gözlemleme, sınıflandırma, çıkarım yapma) ve 3 üst düzey düşünme becerisi: karar verme, problem çözme, eleştirel düşünme |
| Eğilimler | 6 benlik, 5 sosyal ve 10 entelektüel olmak üzere 21 eğilim |
| Sosyal-duygusal öğrenme becerileri | Benlik becerileri, sosyal yaşam becerileri ve ortak/birleşik beceriler başlıklarında 9 alt beceri |
| Okuryazarlık becerileri | Bilgi, dijital, finansal, görsel, kültür, vatandaşlık, veri, sürdürülebilirlik ve sanat okuryazarlığı |
| Alan becerileri | Her derse özgü beceriler |
Not. Kavramsal beceriler MEB (t.y.-b), eğilimler MEB (2025), sosyal-duygusal öğrenme becerileri MEB (t.y.-c), okuryazarlık becerileri MEB (t.y.-d) kaynaklarından derlenmiştir.
Eğilimler, ortak metinde “hem doğuştan gelen hem de çevresel etkilerle öğrenilebilen ve geliştirilebilen özellikler” olarak tanımlanır (MEB, 2025). Sosyal-duygusal öğrenme becerileri ise kendini tanıma ve düzenlemeden iletişime, iş birliğine ve sorumlu karar vermeye uzanan dokuz alt beceriden oluşur (MEB, t.y.-c). Bu ayrıntı düzeyi, öğretmenin bir ders planında hangi beceriyi hedeflediğini açıkça adlandırmasını mümkün kılar; aynı ayrıntı, uygulamada izlenecek gösterge sayısını da artırır.
Erdem-değer-eylem çerçevesi
Çerçeve, değerleri ayrı bir ders konusu olarak değil, programlara “kaynaşık” biçimde işlenen ortak bileşenler olarak ele alır. Saygı, sorumluluk ve adalet çatı değerler olarak belirlenmiş, toplam 20 değer tanımlanmıştır. Erdemler eğitim-öğretim etkinlikleri sonucunda kişiye kazandırılması hedeflenen kişilik güçlerini, eylemler ise değerlerin davranışa yansımasını anlatır (MEB, t.y.-a). Değerler eğitiminin kuramsal ve pedagojik yanları ayrı bir konudur; burada çerçevenin programla ilişkisini belirtmekle yetiniyoruz.
Öğrenme çıktıları
Model, programlarda öğrencilerden beklenenleri öğrenme çıktıları olarak ifade eder. Ortak metne göre beceriler, ilgili dersin bilgi kümelerini temsil eden içerik çerçevesiyle bütünleşerek öğrenme çıktılarını oluşturur (MEB, 2025). Başka bir deyişle her öğrenme çıktısı bir içeriği ve bu içerik üzerinde işletilecek bir beceriyi birlikte tanımlar. Öğretmen açısından bu, çıktının yalnızca “ne öğrenilecek” sorusunu değil, öğrencinin bu bilgiyle “ne yapacağını” da göstermesi demektir.
Ölçme-değerlendirme yaklaşımı
Model, yalnızca sonuca odaklanmak yerine öğrencilerin süreç içindeki öğrenme düzeylerinin izlenmesini öne çıkarır; somut ve gözlemlenebilir öğrenme kanıtlarını, açık geri bildirimi ve öğrencinin kendi öğrenmesini değerlendirmeye katılmasını esas alır. Her ünitede, temada ya da öğrenme alanında en az bir performans görevi verilmesi öngörülür (MEB, t.y.-e). 2024 genelgesi, sınıf içi değerlendirmeler dışında öğrencileri akademik başarıya göre sıralayan il, ilçe ve okul genelinde sınavların yıl içinde yapılmamasını istemiştir (MEB, 2024b). Bu yaklaşımın merkezî sınavlarla ilişkisi sitede ayrıca tartışıldığı için burada ayrıntıya girilmemiştir.
İlk Araştırmalar Ne Söylüyor?
Model hakkındaki yayınlar 2025’ten itibaren hızla artmıştır. Erdem-değer-eylem çerçevesi üzerine yapılmış çalışmaları inceleyen Kardoğan ve Esendemir (2026), yayınların 2025’te yoğunlaştığını, çoğunun dergi makalesi olduğunu ve nitel yöntemlerin ağır bastığını belirlemiş; lisansüstü ve uygulamaya dönük çalışmaların artırılmasını önermiştir. Bu tablo, alanın henüz erken bir aşamada olduğunu ve elimizdeki bulguların çoğunun küçük örneklemlere dayandığını hatırlatır.
Programların hazırlanış sürecine ilişkin bir çalışmada Keleş ve Cırık (2025), sürece katılan 15 program geliştirme uzmanıyla görüşmüştür. Uzmanlar komisyonlardaki yapıcı iş birliğini ve farklı kesimlerin temsilini güçlü yan olarak görmüş; zaman darlığını, iletişim kopukluklarını ve koordinasyon güçlüklerini ise sınırlılık olarak belirtmiştir. Araştırmacılar daha uzun bir geliştirme süresi tanınmasını, uzmanların sonraki aşamalarda da sürece dâhil edilmesini ve paydaş katılımının genişletilmesini önermektedir.
Uygulayıcıların görüşleri daha karışıktır. Bir Anadolu lisesinde öğretmenlerle yapılan nitel çalışmada öğretmenler süreç odaklı değerlendirmenin anlamlı öğrenmeyi desteklediğini, öğrencinin yakından izlenmesine ve derse katılımına katkı sağladığını belirtmiştir (Sağbaş, 2025). Siirt’te 2025-2026 eğitim öğretim yılında görev yapan 410 okul yöneticisiyle yapılan tarama çalışması ise yöneticilerin modeli özgün yanları olan bir reform olarak gördüğünü ve sosyal-duygusal gelişime, beceri temelli öğretime ve farklılaştırmaya yaptığı vurguyu olumlu karşıladığını göstermiştir. Aynı yöneticiler model hakkında aldıkları eğitimi kısmen yeterli bulmuş, uygulamanın başarısını etkileyen etkenleri öğretmen, program, öğrenci, okul yöneticisi ve ders kitabı sırasıyla sıralamış ve modelin başarısına ve sürdürülebilirliğine ilişkin öngörülerinin beklenenden düşük olduğunu ortaya koymuştur (Akpınar vd., 2026).
Bu bulgular modelin etkisi hakkında değil, ilk yıllardaki algısı hakkında bilgi verir. Öğrenci öğrenmesine yansımayı gösterecek boylamsal veriler henüz yoktur. Yönetim açısından en dikkat çekici nokta, yöneticilerin uygulamanın başarısını büyük ölçüde öğretmene bağlaması ve aldıkları eğitimi yetersiz bulmasıdır; bu da okul düzeyinde mesleki destek ihtiyacının sürdüğünü düşündürür.
Sonuç
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, programları beceriler, değerler ve öğrenme çıktıları üzerinden yeniden düzenleyen ve 2024-2025’te okul öncesi, 1., 5. ve 9. sınıflar ile lise hazırlık sınıfında başlayarak kademeli biçimde uygulanan bir program reformudur. Ortak metin ve Bakanlık sayfaları kavramsal çerçeveyi ayrıntılı biçimde tanımlamaktadır. İlk araştırmalar uzmanların ve okul yöneticilerinin modelin yönelimini büyük ölçüde benimsediğini, ancak hazırlık süresi, eğitim ve sürdürülebilirlik konusunda kaygı taşıdığını göstermektedir. Modelin öğrenme üzerindeki etkisini değerlendirmek için daha geniş örneklemli ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Kaynakça
Akpınar, B., Erol, Y. C. ve Pektaş, Ö. (2026). Yönetim ve öğretimin kesişmesi bağlamında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Harran Maarif Dergisi, (11). https://doi.org/10.22596/hej.1913028
Kardoğan, M. ve Esendemir, N. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında erdem-değer-eylem ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 11(1), 160-173. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1924678
Keleş, F. ve Cırık, İ. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli bağlamında program geliştirme uzmanlarının deneyimleri. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 11-60. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1707179
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024a, 29 Mayıs). Öğretmenlerin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli eğitici eğitimleri başladı. https://www.meb.gov.tr/ogretmenlerin-turkiye-yuzyili-maarif-modeli-egitici-egitimleri-basladi/haber/33896/tr
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b, 17 Ağustos). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne ilişkin genelge yayımlandı. https://www.meb.gov.tr/turkiye-yuzyili-maarif-modeline-iliskin-genelge-yayimlandi/haber/34511/tr
Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. https://tymm.meb.gov.tr/upload/brosur/ortak_metin.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı. (t.y.-a). Erdem-değer-eylem çerçevesi. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/erdem-deger-eylem-cercevesi
Millî Eğitim Bakanlığı. (t.y.-b). Kavramsal beceriler. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/kavramsal-beceriler
Millî Eğitim Bakanlığı. (t.y.-c). Sosyal-duygusal öğrenme becerileri. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/sosyal-duygusal-ogrenme-becerileri
Millî Eğitim Bakanlığı. (t.y.-d). Okuryazarlık becerileri. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/okuryazarlik-becerileri
Millî Eğitim Bakanlığı. (t.y.-e). Ölçme ve değerlendirme. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/olcme-degerlendirme
Millî Eğitim Bakanlığı. (t.y.-f). Süreç. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/surec
Sağbaş, N. Ö. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programı. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(3), 1566-1583. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1724374
